Quy trình xử lý nước thải bệnh viện đạt chuẩn QCVN mới nhất

Xử lý nước thải bệnh viện là yêu cầu bắt buộc và cấp thiết đối với mọi cơ sở khám chữa bệnh nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Với đặc thù chứa nhiều mầm bệnh, hóa chất và dư lượng thuốc kháng sinh, nước thải y tế nếu không được xử lý đúng quy trình sẽ trở thành nguồn lây lan dịch bệnh nguy hiểm. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về các giải pháp công nghệ xử lý tiên tiến nhất hiện nay.

Nước thải y tế cần được xử lý triệt để trước khi xả ra môi trường

1. Nước thải bệnh viện là gì?

Trước khi tìm hiểu về công nghệ, chúng ta cần nhận diện rõ thành phần của loại nước thải đặc biệt này. Nước thải y tế phát sinh từ hai nguồn chính: nước thải sinh hoạt của bệnh nhân, cán bộ y tế và nước thải từ các hoạt động khám chữa bệnh (phẫu thuật, xét nghiệm, vệ sinh dụng cụ...).

Thành phần ô nhiễm chính bao gồm:

• Vi sinh vật gây bệnh: Salmonella, tụ cầu khuẩn, virus đường ruột, nấm...
• Chất hữu cơ và dinh dưỡng: BOD, COD, Nitơ, Phốt pho ở nồng độ cao.
• Hóa chất độc hại: Dư lượng thuốc tây, chế phẩm khử trùng, chất phóng xạ (từ khoa chẩn đoán hình ảnh).

Chính vì tính chất phức tạp này, hệ thống xử lý nước thải bệnh viện đòi hỏi công nghệ cao hơn so với nước thải sinh hoạt thông thường.

Vậy hiện nay có những công nghệ nào đang được áp dụng hiệu quả? Hãy cùng khám phá ở phần tiếp theo.

2. Các công nghệ xử lý nước thải bệnh viện phổ biến nhất

Tùy thuộc vào quy mô giường bệnh, diện tích mặt bằng và ngân sách, các bệnh viện có thể lựa chọn một trong các công nghệ xử lý sau đây để đảm bảo chất lượng nước đầu ra.

3.1. Công nghệ AAO (Anaerobic - Anoxic - Oxic)

Đây là công nghệ sinh học truyền thống nhưng vẫn rất hiệu quả, được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam.

• Nguyên lý: Sử dụng hệ vi sinh vật qua 3 quá trình liên tiếp: Kỵ khí (Anaerobic) để xử lý chất hữu cơ và Phốt pho -> Thiếu khí (Anoxic) để khử Nitơ -> Hiếu khí (Oxic) để oxy hóa triệt để chất hữu cơ còn lại và chuyển hóa Amoni.
• Ưu điểm: Chi phí vận hành thấp, ít phát sinh bùn thải, xử lý tốt các chất dinh dưỡng (N, P).
• Nhược điểm: Yêu cầu diện tích xây dựng bể khá lớn.

3.2. Công nghệ màng lọc sinh học MBR (Membrane Bio Reactor)

MBR là bước tiến đột phá trong ngành xử lý nước thải bệnh viện, kết hợp giữa công nghệ vi sinh và màng lọc sợi rỗng.

• Cơ chế: Nước thải sau khi xử lý sinh học sẽ được hút qua màng lọc với kích thước lỗ siêu nhỏ (<0.2 µm). Màng lọc này giữ lại toàn bộ bùn hoạt tính và vi sinh vật gây bệnh, chỉ cho nước sạch đi qua.
• Ưu điểm: Chất lượng nước đầu ra rất cao, có thể tái sử dụng để tưới cây, rửa đường. Tiết kiệm diện tích bể lắng và bể khử trùng.
• Nhược điểm: Chi phí đầu tư ban đầu và chi phí thay màng định kỳ khá cao.

Công nghệ MBR giúp tiết kiệm diện tích xây dựng tối đa

3.3. Công nghệ MBBR (Moving Bed Biofilm Reactor)

Đây là công nghệ sử dụng giá thể di động để tăng mật độ vi sinh vật trong bể xử lý.

• Đặc điểm: Các giá thể nhựa (mang vi sinh) chuyển động liên tục trong bể hiếu khí nhờ hệ thống sục khí.
• Hiệu quả: Tăng hiệu suất xử lý lên 30-40% so với bể Aerotank truyền thống, khả năng chịu tải trọng sốc tốt.

3.4. Phương pháp hồ sinh học ổn định

Áp dụng cho các trạm y tế vùng sâu vùng xa, nơi có quỹ đất rộng nhưng hạn chế về điện năng và kỹ thuật vận hành.

• Cách thức: Nước thải được lưu trong các hồ nước tự nhiên hoặc nhân tạo. Quá trình làm sạch diễn ra nhờ tác động của nắng, gió và tảo, vi sinh vật tự nhiên.
• Lưu ý: Hiệu quả xử lý chậm và phụ thuộc nhiều vào thời tiết.

Bên cạnh công nghệ, quy trình vận hành chi tiết cũng đóng vai trò quyết định đến hiệu quả xử lý.

4. Quy trình xử lý nước thải y tế tiêu chuẩn

Một hệ thống tiêu chuẩn thường bao gồm các bước cơ bản sau để đảm bảo loại bỏ hoàn toàn các yếu tố độc hại:

1. Thu gom và tách rác: Nước thải đi qua song chắn rác để loại bỏ rác thô (bông băng, vỏ thuốc...).
2. Bể điều hòa: Ổn định lưu lượng và nồng độ chất thải, đồng thời sục khí sơ bộ để tránh lắng cặn, gây mùi hôi.
3. Xử lý sinh học (AAO/MBR): Giai đoạn quan trọng nhất để phân hủy chất hữu cơ (như đã phân tích ở trên).
4. Lắng và lọc: Tách bùn vi sinh ra khỏi nước (nếu không dùng MBR).
5. Khử trùng: Đây là bước bắt buộc và quan trọng nhất trong xử lý nước thải bệnh viện. Nước được tiếp xúc với hóa chất khử trùng (Chlorine, Javen) hoặc tia UV, Ozone để tiêu diệt toàn bộ vi khuẩn gây bệnh trước khi xả ra cống chung.

Quá trình sục khí giúp vi sinh vật phân hủy chất hữu cơ

5. Tiêu chuẩn chất lượng nước thải sau xử lý

Tại Việt Nam, nước thải đầu ra của bệnh viện phải tuân thủ quy chuẩn QCVN 28:2010/BTNMT.

Các chỉ tiêu quan trọng cần theo dõi sát sao:

• pH: 6.5 - 8.5
• BOD5, COD: Trong ngưỡng cho phép.
• Tổng vi khuẩn Coliform & Salmonella: Phải được loại bỏ triệt để.
• Các chất phóng xạ (đối với bệnh viện ung bướu).

Việc không đạt các chỉ tiêu này có thể dẫn đến mức phạt hành chính rất nặng hoặc bị đình chỉ hoạt động.

6. Những lưu ý khi vận hành và bảo trì hệ thống

Để hệ thống hoạt động ổn định và bền bỉ, đơn vị quản lý cần chú trọng:

• Kiểm tra vi sinh: Thường xuyên soi kính hiển vi để đánh giá sức khỏe của bùn hoạt tính.
• Châm hóa chất: Đảm bảo lượng Clo khử trùng luôn đủ, không quá ít (không diệt hết khuẩn) và không quá nhiều (gây dư lượng độc hại).
• Bảo dưỡng máy móc: Kiểm tra định kỳ máy thổi khí, máy bơm chìm để tránh sự cố dừng hệ thống đột ngột.
• Xử lý bùn thải: Bùn sinh da từ quá trình xử lý cũng được coi là chất thải nguy hại, cần được thu gom và xử lý bởi đơn vị có chức năng.

Bảo trì định kỳ giúp hệ thống hoạt động ổn định

Đầu tư hệ thống xử lý nước thải bệnh viện bài bản không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là đạo đức nghề nghiệp, góp phần bảo vệ môi trường sống xanh - sạch - đẹp. Với sự phát triển của công nghệ như MBR, MBBR, việc xử lý nước thải y tế ngày nay đã trở nên hiệu quả và gọn nhẹ hơn rất nhiều.

Nếu đơn vị của bạn đang tìm kiếm giải pháp xử lý nước thải hoặc các loại hóa chất, chế phẩm vi sinh chất lượng cao, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn lộ trình phù hợp nhất.