Tổng hợp các loại bể xử lý nước thải và tiêu chuẩn thiết kế mới nhất

Bể xử lý nước thải là hạng mục hạ tầng quan trọng nhất trong bất kỳ công trình xây dựng nào, từ nhà ở dân dụng đến các khu công nghiệp quy mô lớn. Một hệ thống bể được thiết kế chuẩn kỹ thuật không chỉ giúp bảo vệ môi trường, tuân thủ pháp luật mà còn tiết kiệm chi phí vận hành lâu dài cho chủ đầu tư. Vậy trong một dây chuyền xử lý hoàn chỉnh cần những loại bể nào? Nên xây bằng bê tông hay dùng vật liệu mới? Bài viết này sẽ giải đáp chi tiết mọi thắc mắc của bạn.

Kết cấu bể xử lý quyết định độ bền và hiệu quả của cả hệ thống

1. Bể xử lý nước thải là gì? Vai trò trong hệ thống

Hiểu một cách đơn giản, bể xử lý nước thải là các khoang chứa chuyên dụng nơi diễn ra các quá trình vật lý, hóa học hoặc sinh học để loại bỏ chất ô nhiễm ra khỏi nước. Thông thường, một hệ thống xử lý không chỉ là một bể đơn lẻ mà là tổ hợp của nhiều loại bể khác nhau, mỗi bể đảm nhận một chức năng riêng biệt.

Nếu thiết kế sai thể tích hoặc sai quy cách của các bể này, hệ thống sẽ gặp các sự cố như: quá tải, trào ngược, bốc mùi hôi thối hoặc nước đầu ra không đạt chuẩn xả thải.

2. 5 Loại bể xử lý nước thải không thể thiếu trong mọi hệ thống

Tùy vào công nghệ áp dụng (như AAO, MBR hay hóa lý), tên gọi và số lượng bể có thể thay đổi. Tuy nhiên, dưới đây là 5 loại bể cơ bản nhất thường gặp:

2.1. Bể tách dầu mỡ (Bể gạt mỡ)

Thường được đặt đầu tiên, đặc biệt quan trọng đối với nước thải nhà hàng, khách sạn. Bể này có nhiệm vụ giữ lại các mảng dầu mỡ nhẹ nổi lên trên, ngăn chúng đi vào các bể sau gây tắc nghẽn đường ống và chết vi sinh.

2.2. Bể điều hòa (Equalization Tank)

Nước thải sinh hoạt hay sản xuất thường không đều đặn trong ngày (cao điểm và thấp điểm). Bể điều hòa đóng vai trò như một "kho đệm" để ổn định lưu lượng và nồng độ chất thải, giúp hệ thống hoạt động ổn định 24/24. Tại đây thường được lắp đặt hệ thống sục khí để xáo trộn nước, tránh lắng cặn.

2.3. Bể xử lý sinh học (Kỵ khí - Thiếu khí - Hiếu khí)

Đây là "trái tim" của hệ thống bể xử lý nước thải.

• Bể Kỵ khí (Anaerobic): Nơi vi sinh vật hoạt động không cần oxy để phân hủy chất hữu cơ đậm đặc.
• Bể Thiếu khí (Anoxic): Chuyên dùng để khử Nitơ (chuyển hóa Nitrate thành khí Nitơ bay lên).
• Bể Hiếu khí (Aerotank): Sử dụng máy thổi khí cung cấp oxy liên tục. Vi sinh vật hiếu khí sẽ "ăn" các chất bẩn còn lại và sinh sôi phát triển mạnh mẽ.

Bể Aerotank cần được cung cấp oxy liên tục để nuôi vi sinh

3.4. Bể lắng (Sedimentation Tank)

Sau quá trình xử lý sinh học, hỗn hợp nước và bùn (xác vi sinh) sẽ chảy sang bể lắng. Tại đây, dưới tác dụng của trọng lực, bùn sẽ lắng xuống đáy, nước trong sẽ tràn qua máng răng cưa để đi tiếp. Phần bùn lắng sẽ được tuần hoàn lại bể sinh học hoặc đem đi xử lý.

3.5. Bể khử trùng

Là công đoạn cuối cùng. Nước trong sẽ được pha trộn với hóa chất khử trùng (Clo, Javen) trong bể này để tiêu diệt các vi khuẩn gây bệnh trước khi xả ra môi trường.

3. Xu hướng vật liệu: Bể bê tông cốt thép hay Bồn Composite?

Ngày nay, bên cạnh phương pháp xây dựng truyền thống, vật liệu mới đang dần chiếm ưu thế. Việc lựa chọn vật liệu làm bể xử lý nước thải phụ thuộc vào quy mô và ngân sách:

3.1. Bể bê tông cốt thép

Ưu điểm: Có thể thi công mọi hình dáng, kích thước lớn không giới hạn. Chi phí vật liệu rẻ.

Nhược điểm: Thời gian thi công lâu. Dễ bị nứt, rò rỉ nếu chống thấm không tốt. Khó di dời hoặc mở rộng sau này.

Phạm vi áp dụng: Các trạm xử lý quy mô lớn (>500 m3/ngày), bể ngầm tòa nhà.

3.2. Bồn lọc Composite (FRP)

Ưu điểm: Thi công sẵn tại xưởng, chỉ cần vận chuyển đến lắp đặt (rất nhanh). Khả năng chống ăn mòn hóa chất tuyệt đối. Dễ dàng nâng cấp, di dời.

Nhược điểm: Giá thành cao hơn bê tông. Bị giới hạn về kích thước vận chuyển.

Phạm vi áp dụng: Các trạm xử lý vừa và nhỏ, bệnh viện, nhà máy trong khu công nghiệp.

Bể Composite là giải pháp thi công nhanh, chống ăn mòn tốt

4. Những lưu ý "sống còn" khi tính toán và thiết kế bể

Để sở hữu một hệ thống bền vững, chủ đầu tư cần lưu ý các tiêu chuẩn kỹ thuật sau:

Tính toán thể tích: Phải dựa trên lưu lượng xả thải thực tế và hệ số an toàn. Bể quá nhỏ sẽ gây quá tải, bể quá lớn gây lãng phí đầu tư và lãng phí hóa chất nuôi cấy vi sinh.

Chống thấm: Đối với bể bê tông, công tác chống thấm (bằng Sika, màng khò...) là bắt buộc để ngăn nước thải ngấm ra đất gây ô nhiễm nguồn nước ngầm.

Vị trí đặt bể: Nên đặt ở vị trí thuận lợi cho xe hút bùn tiếp cận. Tránh đặt dưới các khu vực chịu tải trọng lớn nếu kết cấu nắp bể không đủ khỏe.

Hệ thống thông hơi: Các bể kỵ khí sinh ra khí Metan và các khí độc khác, cần có ống thông hơi để tránh nguy cơ cháy nổ hoặc nứt bể do áp suất.

5. Giải pháp nâng cao hiệu quả cho bể xử lý nước thải

Việc xây bể xong mới chỉ là phần cứng. Để "phần mềm" hoạt động tốt, bạn cần bổ sung các yếu tố vi sinh và hóa lý:

Nuôi cấy vi sinh: Sử dụng các chế phẩm men vi sinh mật độ cao để khởi động hệ thống nhanh chóng, giúp bể Aerotank và Kỵ khí đạt hiệu suất cao nhất.

Dùng giá thể vi sinh: Bổ sung giá thể (cầu, tấm tổ ong) vào bể để tăng diện tích trú ngụ cho vi sinh vật, tăng khả năng xử lý.

Bổ sung men vi sinh giúp khởi động hệ thống bể xử lý nhanh chóng

Việc lựa chọn loại bể xử lý nước thải và vật liệu xây dựng phù hợp đóng vai trò then chốt trong sự thành bại của dự án môi trường. Dù là xây bể bê tông kiên cố hay lắp đặt bồn Composite hiện đại, yếu tố kỹ thuật và quy trình vận hành vẫn phải được đặt lên hàng đầu.

Nếu bạn đang cần tư vấn thiết kế, thi công bể xử lý hoặc tìm kiếm các loại vật liệu, hóa chất vận hành hệ thống, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ giải pháp tối ưu chi phí nhất.